[Bài tạp chí] "Cấu trúc lãnh đạo kép Trung - Mỹ tại Châu Á - Thái Bình Dương"

Trong bối cảnh Trung - Mỹ vừa đạt được đồng thuận trong đàm phán Thượng đỉnh bên lề Hội nghị G-20 tại Argentina, việc xem xét sự hình thành một cấu trúc lãnh đạo kép Trung - Mỹ ở khu vực ngày càng trở nên cấp thiết. Trung tâm SCIS giới thiệu bài phân tích của NCS. Huỳnh Tâm Sáng (MCV cộng tác của SCIS) về "Cấu trúc lãnh đạo kép Trung - Mỹ tại Châu Á - Thái Bình Dương".  Bài viết được đăng trên Tạp chí Nghiên cứu Đông Bắc Á, thuộc Viện Nghiên cứu Đông Bắc Á, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam. số tháng 8 (210), 2018.

 

 

 

  

Dẫn nhập:

 

Trong thế kỷ XXI, cạnh tranh ảnh hưởng Trung – Mỹ là một trong những mạch nguồn chủ đạo trong dòng chảy quan hệ quốc tế tại châu Á – Thái Bình Dương. Thực tế này càng rõ ràng hơn khi cả Mỹ và Trung Quốc đều nỗ lực tăng cường ảnh hưởng tại khu vực. Sự gia tăng về quyền lực của Trung Quốc (quyền lực đang trỗi dậy) đã từng bước định hình và kéo theo một nhận thức về sự lãnh đạo của Trung Quốc tại khu vực trên các khía cạnh kinh tế và tài chính. Ngân hàng Đầu tư cơ sở hạ tầng châu Á (AIIB) và sáng kiến “Một vành đai, một con đường” (OBOR) đang tạo nên sự hội tụ về lợi ích kinh tế, trong đó Trung Quốc giữ vai trò dẫn đầu. Trong khi đó, vị thế quyền lực hiện hành của Mỹ được thể hiện chủ yếu trên khía cạnh quân sự, an ninh và các chiều kích chính trị.

 

Sức ảnh hưởng kinh tế của Trung Quốc được thể hiện rõ khi, mặc dù vẫn còn những bất đồng hay tranh cãi xung quanh vấn đề chủ quyền giữa Trung Quốc với các quốc gia và vùng lãnh thổ trong khu vực nhưng thương mại và đầu tư vẫn tiếp tục là trục chính trong quan hệ giữa Trung Quốc với các quốc gia châu Á – Thái Bình Dương. Những lợi ích thiết thực về kinh tế đã chiếm ưu thế và vượt lên các rào cản chính trị. Hiện Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất với hầu hết các quốc gia láng giềng. Bên cạnh “trấn an” các quốc gia rằng sự phát triển của Trung Quốc là hòa bình thì chủ nghĩa đa phương khu vực của Trung Quốc còn nhằm phát huy ảnh hưởng kinh tế của cường quốc này. Dường như sự khác biệt căn bản trong vấn đề dự nhập của Trung Quốc và Mỹ vào các tổ chức đa phương, đó là Trung Quốc thiên về các thể chế kinh tế trong khi Mỹ có khuynh hướng ưu tiên cho các thể chế an ninh.

 

Về phía Mỹ, siêu cường này hiện vẫn duy trì một lợi thế tuyệt đối về quân sự, an ninh và chính trị so với các cường quốc khác trong khu vực. Đa phần các tổ chức an ninh và quân sự ở châu Á - Thái Bình Dương đều thuộc ảnh hưởng hay kiểm soát của Mỹ. Mỹ đã duy trì một mạng lưới an ninh tại khu vực với các đồng minh chiến lược chủ chốt là Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan ở Đông Bắc Á cũng như với Philippines, Thái Lan ở Đông Nam Á và Australia ở Nam Thái Bình Dương. Các đối tác an ninh của Mỹ còn bao gồm Singapore, New Zealand, Indonesia và Ấn Độ. Mối quan hệ giữa Mỹ với Ấn Độ - cường quốc đang nỗ lực hiện diện tích cực hơn tại khu vực, cũng diễn biến tích cực và trong nhiều trường hợp thì quan hệ này nhằm cạnh tranh ảnh hưởng với Trung Quốc. Đây là lợi thế rất lớn của Mỹ vì Trung Quốc vẫn chưa có những đồng minh chiến lược tại khu vực.

 

Cấu trúc lãnh đạo kép Trung - Mỹ phản ánh sự trỗi dậy của Trung Quốc - cụ thể là tăng trưởng kinh tế ấn tượng và bền vững, mặc dù có giai đoạn suy giảm không đáng kể. Thực tế này giúp Trung Quốc giành ưu thế tạm thời về khía cạnh phân bổ quyền lực, tạo cho Trung Quốc một đòn bẩy mới và giúp Trung Quốc giành ưu thế trước Mỹ. Ví dụ, sức mạnh kinh tế ngày càng tăng của Trung Quốc đã giúp duy trì ổn định kinh tế ở Đông Á trong khi cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 đã làm suy yếu Mỹ. Tuy nhiên, ảnh hưởng của Mỹ vẫn có những tác động trực tiếp và gián tiếp đến các quan hệ kinh tế của Mỹ tại khu vực. Những nỗ lực xây dựng vị thế nước lớn có trách nhiệm của Trung Quốc cũng chịu tác động bởi quan hệ của Mỹ với các đồng minh khu vực và các đối tác tiềm năng mà Mỹ đang nỗ lực phát triển quan hệ. Vai trò lãnh đạo của Mỹ trong các lĩnh vực quân sự và chính trị có thể đóng vai trò cân bằng trước ảnh hưởng gia tăng của Trung Quốc ở châu Á và tạo thành trở ngại cho sự lãnh đạo của Trung Quốc ở khu vực Đông Á

 

Toàn văn: Tạp chí Nghiên cứu Đông Bắc Á, số 8 (210), tháng 8, năm 2018. 

 


Góp ý
Họ và tên: *  
Email: *  
Tiêu đề: *  
Mã xác nhận:
 
 
RadEditor - HTML WYSIWYG Editor. MS Word-like content editing experience thanks to a rich set of formatting tools, dropdowns, dialogs, system modules and built-in spell-check.
RadEditor's components - toolbar, content area, modes and modules
   
Toolbar's wrapper  
Content area wrapper
RadEditor's bottom area: Design, Html and Preview modes, Statistics module and resize handle.
It contains RadEditor's Modes/views (HTML, Design and Preview), Statistics and Resizer
Editor Mode buttonsStatistics moduleEditor resizer
 
 
RadEditor's Modules - special tools used to provide extra information such as Tag Inspector, Real Time HTML Viewer, Tag Properties and other.