Tọa đàm “Một năm sau phán quyết của Tòa trọng tài”

Ngày 5/4/2017, nghiên cứu viên của SCIS đã trình bày thuyết trình tại Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright (FETP). Tọa đàm chuyên đề mang tên "Một năm sau phán quyết của Tòa trọng tài" tại Đại học Fulbright. Hai diễn giả của SCSI là TS. Trương Minh Huy Vũ (Giám đốc SCIS) và ThS. Phạm Ngọc Minh Trang. Cùng dự tọa đàm có các chuyên gia, nhà khoa học, nhà hoạt động thực tiễn đến từ trường FETP, khoa Quan hệ quốc tế, Đại học KHXH&NV TPHCM.

 

Mở đầu buổi Toạ đàm, ThS Phạm Ngọc Minh Trang (NCV SCIS) trình bày các lập luận chứng minh phán quyết cuối cùng của Toà trọng tài trong vụ kiện biển Đông giữa Philippines và Trung Quốc là nhân tố thay đổi cục diện tranh chấp tại đây. Bài trình bày của ThS Trang tập trung vào 2 phần. Phần 1 nêu các tác động về mặt pháp lý của phán quyết. Trong đó, ThS lập luận rằng phán quyết đã giải quyết 3 tranh chấp trong 5 tranh chấp tại biển Đông giữa Philippines và Trung Quốc. Cụ thể, tranh chấp về đường chín đoạn, giá trị pháp lý của các thực thể tại quần đảo Trường Sa và vấn đề bảo vệ môi trường biển đã được Toa trọng tài giải thích. Ngoài ra, phán quyết này của Toà còn giúp làm rõ các điều khoản quy định về đảo, đá và thực thể lúc chìm lúc nổi trong Công ước Luật biển 1982 và bảo vệ giá trị pháp lý của cơ chế giải quyết tranh chấp mặc dù 1 bên trong tranh chấp phản đối sự thành lập và quyết định của Toà.

 

 


Phần 2, ThS Trang phân tích các yếu tố tích cực của phán quyết lên tình hình thực tế tại biển Đông. Theo ThS Trang phán quyết mở ra các cơ hội hợp tác cho các quốc gia không những trong khu vực này mà còn các quốc gia có lợi ích trong vùng biển Đông. Các quốc gia trong khu vực có thể dựa vào phán quyết và tiếp tục giải quyết các vấn đề chủ quyền của các thực thể tại các quần đảo trong biển Đông. Họ cũng có thể hợp tác về việc đánh bắt cá và các vấn đề ít nhạy cảm như bảo vệ môi trường biển và an toàn hàng hải. Các quốc gia có lợi ích được đảm bảo về vấn đề tự do đi lại trong khu vực này.

Tuy nhiên, do tính chất đặc thù của Toà trọng tài thành lập theo Công ước Luật biển 1982 là không có cơ chế cưỡng chế các bên thực thi phán quyết, nên sau 1 năm phán quyết vẫn chưa được áp dụng trên thực tiễn. Phần trình bày tiếp theo của TS Trương Minh Huy vũ tiếp cận phán quyết và tranh chấp tại biển Đông dưới góc nhìn của chính trị học so sánh.
 
 

 


Xét về góc độ chính trị, phán quyết của Tòa tạo ra một luồng dư luận trên thế giới mà theo đó, Philippines là quốc gia được hưởng lợi nhiều nhất. Tuy vậy tình hình địa chính trị tại khu vực châu Á Thái Bình Dương, đặc biệt là Đông Nam Á lại thay đổi theo một chiều hướng khác, khiến cho phán quyết không phát huy các tác dụng chính sách nhất định so với các kỳ vọng ban đầu của nhiều nhà quan sát chính trị.   
 
TS Vũ đưa ra 3 góc nhìn về tương lai của tranh chấp tại biển Đông. Trong viễn cảnh ngắn hạn, tranh chấp tại biển Đông sẽ không có gì thay đổi đáng kể, đặc biệt là các chỉ dấu về chính sách đối ngoại của Philippines dưới thời Tổng thống Duterte. Trong trung hạn đến năm 2021, TS Vũ cho rằng sẽ tồn tại hai thực tế, trên lý thuyết Trung Quốc sẽ rất yếu thế trong việc bào chữa cho các hành động đi ngược với luật pháp quốc tế trên biển Đông. Nhưng, trên thực địa các hành động này của Trung Quốc vẫn sẽ tiếp diễn. Và chính sách đối ngoại của Mỹ dưới thời tổng thống Donald trump vẫn là một biến số ẩn. Về dài hạn, sau năm 2021 kết thúc nhiệm kỳ của Tổng thống Trump, Tiến sĩ Vũ dự đoán về tương lai lạc quan tại khu vực này.
 
Trong phần thảo luận, đa số các học giả đặt câu hỏi về việc khả năng Việt Nam sử dụng biện pháp pháp lý để giải quyết tranh chấp giống Philippines. Các diễn giả đều cho rằng việc Việt Nam áp dụng cơ chế giải quyết tranh chấp theo Công ước Luật biển 1982 là có khả năng, nhưng bên cạnh đó Việt Nam cần lưu ý về việc thiếu vắng các biện pháp cưỡng chế của Công ước trong hiệu quả của biện pháp này. Ở phần cuối của chương trình, các học giả bàn về những vấn đề sẽ được thảo luận trong các phiên họp tới và cơ hội hợp tác trong tương lai.
 


SCIS thực hiện 

Góp ý
Họ và tên: *  
Email: *  
Tiêu đề: *  
Mã xác nhận:
 
 
RadEditor - HTML WYSIWYG Editor. MS Word-like content editing experience thanks to a rich set of formatting tools, dropdowns, dialogs, system modules and built-in spell-check.
RadEditor's components - toolbar, content area, modes and modules
   
Toolbar's wrapper  
Content area wrapper
RadEditor's bottom area: Design, Html and Preview modes, Statistics module and resize handle.
It contains RadEditor's Modes/views (HTML, Design and Preview), Statistics and Resizer
Editor Mode buttonsStatistics moduleEditor resizer
 
 
RadEditor's Modules - special tools used to provide extra information such as Tag Inspector, Real Time HTML Viewer, Tag Properties and other.