Trung tâm SCIS tổ chức Tọa đàm khoa học "New Dynamics in China - Southeast Asia Relations: Maritime Security Issues"

Vào sáng thứ sáu (08/09/2016), Trung tâm Nghiên cứu Quốc tế (SCIS) đã tổ chức buổi tọa đàm khoa học “New Dynamics in China - Southeast Asia Relations: Maritime Security Issues“ với các đại diện đến từ Viện Nghiên cứu Quan hệ Quốc tế Đương đại (Đại học Thanh Hoa, Trung Quốc).

 

 

Các diễn giả đến từ Viện Nghiên cứu Quan hệ Quốc tế Đương đại, Đại học Thanh Hoa (Trung Quốc) - Ảnh: CSIS 

 

Buổi trao đổi khoa học có sự tham gia của TS. Trương Minh Huy Vũ (Giám đốc SCIS), TS. Nguyễn Thành Trung (Trưởng Khoa Quan hệ Quốc tế, Đại học KHXH&NV Tp.HCM), GS. Chung Hoàng Chương (nghiên cứu viên cao cấp của SCIS), bà Tôn Nữ Thị Ninh (Chủ tịch Quỹ Hòa bình và Phát triển Tp.HCM), ThS. Hoàng Việt (Liên đoàn Luật sư Việt Nam). Về phía Viện Nghiên cứu Quan hệ Quốc tế Đương Đại (Đại học Thanh Hoa, Trung Quốc) có GS. Diêm Học Thông (Viện trưởng) và GS. Tôn Học Phong.

 

Mở đầu buổi toạ đàm, GS. Diêm Học Thông trình bày quan điểm của ông về 4 yếu tố ảnh hưởng đến chính sách của Trung Quốc ở thời điểm hiện tại. Đầu tiên, ông nói đến sự chuyển giao quyền lực. Trong quá khứ, nước Mỹ dẫn đầu thế giới về quyền lực chính trị, quân sự, và nhiều mặt khác; trong khi Nhật Bản thì dẫn đầu về công nghiệp. So sánh với hiện tại, quyền lực mà những nước này nắm giữ không còn mạnh như trước nữa với sự lớn mạnh của Trung Quốc. Trung Quốc xuất hiện ở khắp nơi. Nhật Bản từng là nhà xuất-nhập khẩu hàng đầu thế giới, nhưng giờ là Trung Quốc. Trung Quốc cũng là nhà đầu tư lớn nhất thế giới. Những thay đổi này đã ảnh hưởng không nhỏ đến chính sách của Trung Quốc hiện tại.


Yếu tố thứ hai là toàn cầu hoá. Toàn cầu hoá bắt đầu từ sau chiến tranh lạnh và ảnh hưởng mạnh mẽ đến hầu hết các quốc gia trên thế giới mà theo ông, “các quốc gia châu Âu ngày càng trở nên yếu thế” trong khi các quốc gia châu Á thì hưởng lợi khá nhiều từ quá trình này. Nguyên nhân là do toàn cầu hoá giúp giảm bớt sự phụ thuộc về kinh tế của các quốc gia này. Ông cũng cho rằng mối quan hệ giữa Trung Quốc và các quốc gia châu Á giờ đây là mối quan hệ về kinh tế. Toàn cầu hoá giúp mỗi quốc gia dễ dàng xâm nhập vào thị trường của các quốc gia khác và từ đó tạo sự ảnh hưởng lên các thị trường này.


GS. Diêm cho rằng yếu tố thứ ba là yếu tố lịch sử quốc gia. Bởi vì sự khác nhau về lịch sử, nên chính sách của các quốc gia cũng sẽ khác nhau.


Cuối cùng là về mối quan hệ giữa ASEAN và Trung Quốc. ASEAN đang dần trở thành trung tâm của thế giới, là một thị trường khổng lồ và quan trọng đối với các nước lớn như Mỹ, Trung Quốc hay Nhật Bản. Và “ASEAN là lý do của cuộc cạnh trạnh giữa Mỹ và Trung Quốc” – ông khẳng định. Để thắng trong cuộc cạnh tranh đó, Trung Quốc phải xây dựng mối quan hệ với ASEAN. Ông cũng cho rằng, một vài quốc gia ASEAN muốn xây dựng mối quan hệ thân thiết với cả Mỹ và Trung Quốc, và Trung Quốc hoan nghênh điều đó. Tuy nhiên, điều đó đồng nghĩa với Trung Quốc không chắc quốc gia đó sẽ đứng về phía nào. Hiện tại giữa Trung Quốc và các quốc gia này đang có những mâu thuẫn nhưng những mâu thuẫn này có xu hướng giảm dần chứ không phải tăng thêm.


Buổi tọa đàm tiếp tục với phần trình bày của bà Tôn Nữ Thị Ninh. Bà cho rằng Trung Quốc và các nước khác phải có một cuộc đối thoại thẳng thắn để biết được vì sao những chính sách của Trung Quốc khiến người ta lo ngại. Sự trỗi dậy của Trung Quốc không phải vấn đề mới, nó đã diễn ra hàng thập kỷ. Tuy nhiên, vấn đề của Trung Quốc với thế giới bây giờ không phải là kinh tế mà là an ninh. Mọi người đều thấy rằng những hành động của Trung Quốc đều chỉ dựa trên lợi ích quốc gia một cách đơn phương.

Bà cũng trích dẫn câu nói của học giả Joseph Nye từ đại học Havard: “Mỹ sẽ tiếp tục dẫn đầu về quyền lực mềm” và cho rằng, Trung Quốc vẫn chưa cân bằng được trong cách kết hợp hài hòa giữa quyền lực cứng và quyền lực mềm. Bà cũng nhấn mạnh Trung Quốc nên biết rằng họ không thể theo đuổi lợi ích quốc gia theo kiểu của Mỹ. Thế giới đã thay đổi và Trung Quốc đang trở nên mạnh mẽ hơn, nhưng mối quan hệ của Trung Quốc với khối ASEAN láng giềng lại không được thuận lợi.

 



Bà Tôn Nữ Thị Ninh trình bày vấn đề thảo luận trong buổi tọa đàm - Ảnh: SCIS 

 

Bà cũng đưa ra một số bình luận về cuộc chạy đua tranh giành quyền ảnh hưởng lên ASEAN giữa Mỹ và Trung Quốc. Bà cho rằng không bên nào giữa Mỹ và Trung Quốc nên là người chỉ đạo các mối quan hệ với ASEAN. ASEAN sẵn sàng tham gia và hoàn toàn phản đối việc chỉ thiết lập quan hệ song phương với một bên trong cặp đối tác Mỹ - Trung. Bà cũng cho rằng chúng ta cần thay đổi nhận thức thông thường của mình về quyền lực. “Bạn càng có nhiều quyền lực thì bạn càng phải sử dụng chúng thật cẩn thận” – bà khẳng định.


Bà Tôn Nữ Thị Ninh cũng cho biết rằng ASEAN sẵn sàng hợp tác với Trung Quốc và Trung Quốc nên hiểu điều đó, và sẽ tốt hơn nếu Trung Quốc quan tâm đến lợi ích của các quốc gia khác nữa, ít nhất là các quốc gia ở châu Á bởi vì tất cả đều đang phát triển cùng nhau. Nói về vấn đề tranh chấp lãnh thổ, bà cho rằng Trung Quốc nên thừa nhận rằng có những mối lo ngại nhất định. Biển Đông phải được sử dụng vì lợi ích chung và hợp tác sẽ là cách giải quyết tốt nhất cho vấn đề này.


Tiếp sau đó, GS. Chung Hoàng Chương mở ra vấn đề về việc các nước phương Tây định nghĩa thế nào về Trung Quốc. Rõ ràng các nước phương Tây vẫn luôn là những quốc gia đi đầu và những hành động của Trung Quốc được nhận định là đang làm dấy lên những mối lo ngại . Vậy nguyên nhân của những mối lo ngại này là gì ? Đầu tiên, mối lo ngại đến từ sự khác nhau về góc nhìn. Nói cách khác, là cách Trung Quốc nhìn họ và cách các quốc gia khác nhìn họ. Mối quan hệ Việt Nam – Trung Quốc là mối quan hệ tương hỗ và Việt Nam không muốn trở thành công cụ thử nghiệm. Cũng từ đó, ông nhấn mạnh rằng, cần phải có sự tái cân bằng quyền lực giữa phương Đông và phương Tây.


Thứ hai, Việt Nam thực sự quan tâm đến những hành động của Trung Quốc, ví dụ như “đường chín đoạn” trên biển Đông . Những vấn đề khác như mực nước dâng cao ở đồng bằng sông Mê Kông hay thay đổi khí hậu cũng ảnh hưởng không nhỏ. Theo ông, chúng ta không thể chuyển trực tiếp từ nền tảng kinh tế sang nền tảng tri thức. Việt Nam cần thêm thời gian. Trung Quốc cần thêm bạn, ở cả phía Bắc và phía Nam. Việc hợp tác để giải quyết vấn đề sông Mê Kông là một hướng đi đúng đắn. Hơn thế nữa, Trung Quốc cần hiểu hơn về những hàng xóm của họ và sự hợp tác là rất quan trọng. Ông cho rằng cách tiếp cận các vấn đề này từ góc độ quan hệ quốc tế sẽ khác biệt so với những lĩnh vực khác và việc nâng cao hiệu quả giáo dục là cần thiết trong tương lai.


Theo GS. Tôn Học Phong, cách tiếp cận vấn đề quyền lực từ góc nhìn của phương Tây thì không đúng cho lắm và cách tiếp cận với quan hệ của Trung Quốc và Nhật Bản cũng không đáng tin cậy. Ông nghĩ rằng nếu chúng ta có thể hiểu hơn về vấn đề quyền lực của Trung Quốc thì chúng ta sẽ có cách tiếp cận vấn đề này tốt hơn.


Về mối quan hệ giữa Trung Quốc và các nước khác, ông bày tỏ sự đồng tình với ý kiến Trung Quốc cần có thêm bạn. Nhưng Trung Quốc cũng quan tâm đến việc làm sao để thắng Mỹ trong cuộc cạnh tranh này. Ông cũng nhận thấy cách tiếp cận của các nước châu Âu về trung tâm thế giới sẽ rất khác. Theo ông, hợp tác và hội nhập không giống nhau. Các quốc gia châu Á đang trên đà phát triển mối quan hệ liên hợp nhưng, với ông, điều đó là bất khả thi. Vì, khi nói đến vấn đề liên hợp, chúng ta đang nói về chủ quyền và liên minh châu Âu là một ví dụ điển hình của sự liên hợp. Tuy nhiên, ông cho rằng, thứ nhất, châu Á không giống với châu Âu, sẽ rất khó khăn để chúng ta có thể liên hợp, và thứ hai, tại sao châu Âu đã liên hợp nhưng vẫn không cứu được Hi Lạp trong khủng hoảng nợ công năm 2015. Ông cũng đặt ra câu hỏi “chúng ta mong muốn một tương lai như thế nào”.


Châu Á đang trở thành trung tâm của thế giới chính vì những xung đột. Vậy thì những vấn đề lãnh thổ sẽ không còn quan trọng nữa. Tất nhiên, việc cạnh tranh sẽ không đem lại kết quả tốt. Ông thừa nhận, chúng ta có mâu thuẫn, nhưng chắc chắn sẽ không leo thang chiến tranh. Ông cũng khẳng định chúng ta không cần lo sợ, chỉ cần cố gắng cải thiện tình trạng hiện thời.


Trả lời lại quan điểm của GS. Diêm, Bà Tôn Nữ Thị Ninh nêu ra các bình luận của mình. Về vấn đề quyền lực mềm, bà cho rằng, Trung Quốc đang sử dụng quyền lực mềm của mình trên biển Đông và những phát ngôn của Trung Quốc trên truyền thông về vấn đề này cũng vô cùng cứng rắn. Bà trích dẫn quan điểm của GS. Diêm rằng Trung Quốc chỉ đang tự vệ, nhưng bởi vì là Trung Quốc nên mọi người phải quan tâm, nếu đó là quốc gia nhỏ hơn thì sẽ không ai quan tâm. Và hơn hết, Việt Nam phải quan tâm về vấn đề này. Bà cũng cho rằng Trung Quốc nói rất nhiều nhưng chưa thực sự lắng nghe từ bên trung lập. 

 



Các học giả tiếp tục phiên thảo luận - Ảnh: SCIS 

 

TS. Nguyễn Thành Trung cho rằng quan hệ Việt Nam – Trung Quốc trong lĩnh vực kinh tế đang trên đà phát triển và cũng đã đạt được một số thành tựu. Mối quan hệ này có khả năng sẽ còn phát triển hơn. Ông nhận thấy Trung Quốc sẽ hợp tác với ASEAN theo hình thức một khối hợp nhất (block) nhưng vấn đề này vẫn còn gây tranh cãi. Thêm vào đó, ông cũng bày tỏ mối quan tâm về việc giáo dục của Trung Quốc trong các vấn đề liên quan đến Việt Nam. Ông cho rằng, Việt Nam luôn nghĩ về Trung Quốc nhưng có vẻ như Trung Quốc chưa thực sự quan tâm đến Việt Nam. Ông nghĩ rằng chủ nghĩa dân tộc (nationalism) cũng nên được giảng dạy nhiều hơn với sự thay đổi của thời đại.


Bình luận về phát biểu của TS. Trung, GS. Diêm Học Thông cho rằng Trung Quốc sẽ không đối xử với ASEAN như một khối. Với các nước châu Âu, EU là một lá chắn, nhưng với các nước ASEAN thì khác.


Nói về việc giáo dục chủ nghĩa dân tộc, GS. Diêm đồng ý với quan điểm của TS. Trung. Nhưng ông nhấn mạnh chủ nghĩa dân tộc không phải là nguyên nhân của những mâu thuẫn trên biển Đông. Nếu hai quốc gia giải quyết bằng chính trị thì vấn đề sẽ được giải quyết. Ông cho rằng chúng ta đang sử dụng những mâu thuẫn này như là công cụ hỗ trợ cho chính sách. Nếu Trung Quốc và Việt Nam thực sự muốn giải quyết thì sẽ giải quyết được, nhưng có vẻ như hai chính phủ không sẵn lòng để giải quyết vấn đề này mà ngược lại, sử dụng những xung đột lãnh thổ như là công cụ để hỗ trợ cho các chính sách của mình.

 



Các đại biểu tham dự buổi tọa đàm chụp hình lưu niệm - Ảnh: SCIS

 

Kết thúc buổi toạ đàm, TS. Trương Minh Huy Vũ kết luận một số điểm chính của buổi trao đổi khoa học cũng như nhiều vấn đề chuyên môn cần trao đổi giữa hai bên. Trong đó, TS. Vũ đồng ý với việc ở Trung Quốc tồn tại nhiều trường phái thảo luận chính sách đối ngoai khác nhau, qua đó có nhiều cách tác động đa dạng đến quá trình hoạch định và triển khai chính sách. Tuy vậy môi trường láng giềng hòa bình và ổn định cần được xem là ưu tiên quan trọng nhất. Vì thế quan hệ tốt với các nước láng giềng cần phải được đặt lại thành ưu tiên trong lựa chọn chính sách ngoại giao. Với ASEAN, vấn đề biển Đông là điểm cốt lõi mà Trung Quốc cần phải xem xét lại chính sách của mình. Ngoài ra các nước ASEAN, trong đó có Việt Nam cũng quan ngại về tình hình xây đập thủy điện tràn làn trên thượng nguồn sông Mekong. Hai vấn đề này –biển Đông và Mê Kông- nên là một “phép thử lãnh đạo” của Trung Quốc trong việc tìm kiếm một mô thức chung sống hòa bình và hữu nghị với các nước láng giềng – theo TS Vũ.

Trung tâm Nghiên cứu Quốc tế (SCIS)



 

Góp ý
Họ và tên: *  
Email: *  
Tiêu đề: *  
Mã xác nhận:
 
 
RadEditor - HTML WYSIWYG Editor. MS Word-like content editing experience thanks to a rich set of formatting tools, dropdowns, dialogs, system modules and built-in spell-check.
RadEditor's components - toolbar, content area, modes and modules
   
Toolbar's wrapper  
Content area wrapper
RadEditor's bottom area: Design, Html and Preview modes, Statistics module and resize handle.
It contains RadEditor's Modes/views (HTML, Design and Preview), Statistics and Resizer
Editor Mode buttonsStatistics moduleEditor resizer
 
 
RadEditor's Modules - special tools used to provide extra information such as Tag Inspector, Real Time HTML Viewer, Tag Properties and other.