[Bài bình luận] “Từ chuyến thăm Nga nhìn về "gọng kiềm hướng Bắc" của Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi

Trung tâm SCIS giới thiệu bài bình luận “Từ chuyến thăm Nga nhìn về "gọng kiềm hướng Bắc" của Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi" của ThS. Lục Minh Tuấn (NCV cộng tác của SCIS). Dựa trên 3 định hướng đối ngoại về việc giảm thiểu ảnh hưởng của cả Mỹ và Trung Quốc đối với an ninh năng lượng cùng với sự cạnh tranh quyền lực ở Trung Á và Đông Á, Ấn Độ mong muốn có thể từng bước hóa giải áp lực địa chính trị mà Trung Quốc và Pakistan đang tăng cường như một gọng kiềm ngay tại sân nhà Nam Á của người Ấn. 

   

Kết quả hình ảnh cho narendra modi visit putin  2018
 

Từ chuyến thăm Nga nhìn về "gọng kiềm hướng Bắc" của Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi


Chuyến thăm Nga không chính thức của Thủ tướng Ấn Độ vào ngày 21/5 là một sự kiện diễn ra bất ngờ vì theo chuỗi sự kiện sắp tới ông Modi sẽ gặp gỡ Tổng thống Nga V. Putin liên tục bên lề các Hội nghị Thượng đỉnh SCO vào tháng 6, bên lề Thượng đỉnh BRICS vào tháng 7, cũng như Hội nghị Thượng đỉnh Ấn – Nga tại Ấn Độ vào tháng 10, và Hội nghị G-20 vào tháng 11 tại Argentina.


Sự vội vã của ông Modi còn cho thấy chính phủ Ấn Độ có ý đẩy nhanh việc hoàn thiện “gọng kiềm Hướng Bắc” bên cạnh chính sách Hành động Hướng Đông mà nước này đã củng cố đáng kể trong thời gian qua. Phản ứng có phần gấp gáp như vậy cũng nhất quán với chuyến thăm Trung Quốc trước đó (từ 27 – 28/4) của ông Modi, nhằm vãn hồi giúp Ấn Độ giảm bớt các áp lực địa chính trị mà Trung Quốc đang phối hợp cùng Pakistan thực hiện hòng kiểm soát thượng nguồn các con sông lớn đổ vào các đồng bằng của người Ấn cùng với sự chi phối ảnh hưởng đối với một loạt các chính phủ ở Nam Á.


Chuyến thăm Nga lần này của Thủ tướng N. Modi vì vậy mang tính cấp thiết, tăng cường 3 định hướng đối ngoại quan trọng mà Ấn Độ đang quyết tâm thực hiện để duy trì cán cân quyền lực trong khu vực trước những biến động mới ngày càng phức tạp.


1. Giảm thiểu rủi ro về an ninh năng lượng và gia tăng lợi ích thương mại – quốc phòng cho Ấn Độ


Trong bối cảnh Mỹ vừa rút khỏi JCPOA – hàm ý sẽ trừng phạt các công ty nước ngoài dám buôn bán hoặc hợp tác với Iran (mà Ấn Độ lại là một trong những đối tác nhập khẩu dầu mỏ hàng đầu của Iran), chuyến thăm của ông Modi đã giúp giảm thiểu rủi ro về nguồn cung năng lượng cho Ấn Độ khi đạt được đồng thuận về giá trong các hợp đồng nhập khẩu dài hạn khí LNG đầu tiên từ Nga (sẽ được triển khai vào tháng 6/2018 giữa tập đoàn Gazbrom - Nga và GAIL - Ấn Độ). Hợp đồng trị giá 25 tỷ USD với thời hạn 20 năm giữa Gzabrom và GAIL đồng thời cũng giảm đi ảnh hưởng của Mỹ trong lộ trình đảm bảo an ninh năng lượng của Ấn Độ, khi trước đó vào cuối tháng 3/2018 chuyến tàu chở khí hóa lỏng đầu tiên của công ty năng lượng Cheniere Energy (Mỹ) cập cảng Dabhol ở bang Maharashtra miền tây Ấn Độ.


Hợp tác thương mại và quốc phòng Ấn – Nga cũng là nội dung quan trọng của chuyến thăm. Tuy nhiên hợp đồng nhập khẩu hệ thống S-400 từ Nga đến Ấn có thể khiến Ấn Độ bị tác động bởi các lệnh trừng phạt của Mỹ theo đạo luật có tên gọi "Đạo luật chống các đối thủ của Mỹ thông qua trừng phạt” (CAATSA). Trong trường hợp xấu nhất, Ấn Độ sẽ phải chịu cả CAATSA lẫn lệnh trừng phạt do vẫn buôn bán với Iran sau khi Mỹ rút khỏi JCPOA. Dù cả hai lệnh trừng phạt này đều chỉ mang tính đơn phương từ phía Mỹ, nhưng cộng dồn vào bối cảnh Trung Quốc đang siết chặt “vòng vây Nam Á” trực tiếp vào sân sau của Ấn Độ như vậy sẽ tạo nên tình thế tồi tệ chưa từng có về đối ngoại đối với người Ấn. Vì thế các nhà ngoại giao Ấn Độ đang nỗ lực vận động để có được sự đảm bảo như một ngoại lệ của CAATSA từ Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ J. Mattis. Có thể thấy Ấn Độ đã thực hiện các biện pháp cân bằng quan hệ rất khéo léo giữa Nga và Mỹ.


Ngoài ra, những hợp tác trong lĩnh vực hạt nhân dân sự cũng là điểm nhấn mà Nga có thể giúp Ấn Độ duy trì răn đe hạt nhân trong thế lưỡng nan với Trung Quốc và Pakistan. Vì vậy, tăng cường hợp tác thương mại và quốc phòng với Nga là lựa chọn tất yếu để Ấn Độ thoát khỏi kịch bản “lưỡng đầu thọ địch” từ cả Mỹ và Trung Quốc.


2. Tăng cường phối hợp với Nga xây dựng “gọng kiềm Hướng Bắc” cạnh tranh mạnh với sự gia tăng ảnh hưởng của Trung Quốc ở Trung Á


Nga không chỉ là đối tác giúp Ấn Độ tăng cường khả năng phòng thủ, mà còn sẵn sàng hợp tác cùng Ấn Độ xây dựng các “gọng kiềm” nhằm hoàn chỉnh thế trận đối trọng với đối thủ chiến lược của họ là Trung Quốc. Dưới áp lực của Nga, Trung Quốc đã phải nhượng bộ cho Ấn Độ chính thức trở thành thành viên của Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) vào tháng 7/2015 – trong khi Ấn Độ ngược lại vẫn chưa đồng ý trao cho Trung Quốc quy chế tương tự ở Tổ chức Hợp tác Nam Á (SAARC).


Ngoài ra, với dự án xây dựng Hành lang vận chuyển quốc tế Bắc – Nam (International North–South Transport Corridor - INSTC) đi qua 4 nước: từ Nga, qua Azerbaijan, Iran đến Ấn Độ dài 7.200km được bắt đầu triển khai từ đầu năm 2018, cả Nga và Ấn đều hướng đến việc giảm phụ thuộc vào Đại dự án Con đường tơ lụa trên bộ của Trung Quốc, đồng thời tạo thêm nhiều lựa chọn cho các tuyến thương mại ở khu vực Trung Á. Hành lang INSTC khi hoàn thành sẽ kết nối với hành lang BCIM ở khu vực Nam Á, giúp tạo cho Ấn Độ một “tuyến tránh” hoàn toàn thoát khỏi ảnh hưởng của các tuyến BRI mà Trung Quốc đang xây dựng (trong đó có cả hành lang CPEC đang gây căng thẳng trong quan hệ Ấn – Trung).


Nếu tính cả sự phụ thuộc của Trung Quốc vào nguồn nhập khẩu dầu khí từ Nga, thì với sự tăng cường quan hệ Nga - Ấn, Trung Quốc đang dần gặp áp lực ngày càng lớn tại khu vực Trung Á. Các áp lực này sẽ vừa đủ để tạo ra sức ép buộc Trung Quốc phải theo luật chơi chung của Nga - Ấn và chịu nới lỏng kiểm soát các khu vực thượng nguồn của Ấn Độ. Thêm vào đó, khác với các trục Ấn – Nhật (về cơ sở hạ tầng chất lượng cao và năng lượng), hay Ấn – Pháp (về dược phẩm và năng lượng mặt trời), cũng như trục Mỹ - Nhật - Ấn - Úc (khối Quad) hoặc Ấn – Anh – Úc (khối Thịnh vượng chung) đều là những “trục xoay” có tính chất “thân Mỹ” vốn rất dễ bị lôi kéo vào các hoạt động đối trọng với một “trục xoay” khác có tính chất “thân Trung”, trục Ấn – Nga gắn Ấn Độ gần hơn với các nước Thế giới thứ ba mà Ấn Độ đang đảm đương vai trò sáng lập của phong trào Không Liên Kết (NAM).


3. Tác chiến độc lập nhưng linh hoạt nhằm cân bằng ảnh hưởng của Trung Quốc ở các điểm nóng ở Đông Á


Chuyến thăm của ông Modi diễn ra ngay sau chuyến thăm của Quốc vụ Khanh Bộ Ngoại giao Ấn Độ V.K.Singh đến Triều Tiên vào giữa tháng 5/2018 và cùng lúc với sự kiện hạm đội 3 tàu hải quân Ấn Độ cập cảng Tiên Sa của Việt Nam để chuẩn bị cho cuộc diễn tập hải quân trên Biển Đông từ 21 – 25/5.  Ấn Độ đang chuẩn bị kỷ niệm 45 năm thiết lập quan hệ ngoại giao với Triều Tiên, và là một trong những quốc gia không ủng hộ các lệnh cấm vận của Liên Hợp Quốc lên Triều Tiên trong một thời gian dài từ năm 2015 trở về trước, đồng thời có báo cáo cho rằng Trung tâm Khoa học vũ trụ và Công nghệ châu Á – Thái Bình Dương (CSSTEAP) của Ấn Độ có nhiều hoạt động đào tạo và chuyển giao khoa học công nghệ cho phía Triều Tiên.  Vì vậy, trong vấn đề Triều Tiên, Ấn Độ dường như đang cùng với Nga dần lộ diện là hai quốc gia “ngầm ủng hộ” Triều Tiên chứ không phải chỉ mới tham gia vào cuộc chạy đua gầy dựng ảnh hưởng lên Triều Tiên thời gian gần đây.


Ngay cả trong vấn đề Biển Đông, thời điểm tiến hành cuộc diễn tập hải quân chung giữa Ấn Độ với Việt Nam lại diễn ra vừa vặn ngay sau sự kiện Tập đoàn dầu khí Rosneft của Nga tuyên bố bắt đầu khoan khai thác các lô dầu khí trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam (bất chấp sự phản đối của phía Trung Quốc) cho thấy sự “độc lập tác chiến” của cả Nga (khi tuyên bố tập đoàn Rosneft tự tiến hành theo phương thức hợp tác joint venture với phía Việt Nam mà không cần báo cáo chính phủ Nga) và Ấn Độ trong việc gây áp lực lên các hoạt động bành trướng của Trung Quốc trên Biển Đông. Đây cũng là một chỉ dấu vừa cho thấy sự phi thỏa hiệp của trục Nga - Ấn (khác với việc Repsol – Tây Ban Nha rút khỏi lô Cá Rồng Đỏ và Exxon Mobile - Mỹ  trì hoãn việc khai thác lô Cá Voi Xanh, đều là những lô nằm trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam), vừa thể hiện rõ khả năng đối trọng của trục này rất phù hợp với chính sách “đa phương hóa, đa dạng hóa” của những nước nhỏ như Việt Nam.


Như vậy, có thể thấy chuyến thăm Nga không chính thức của Thủ tướng Ấn Độ N. Modi lần này đã đẩy nhanh việc định hình “gọng kiềm hướng Bắc” để kịp thời cùng với “gọng kiềm hướng Đông” tạo thế đối trọng với “vòng vây Nam Á” mà Trung Quốc đang tăng cường. Ấn Độ đang đẩy mạnh thế trận “viễn giao cận công” khá cụ thể với nhiều đối tác chủ lực, bao gồm cả các đối thủ chiến lược của Trung Quốc nhằm gây áp lực cho sự cạnh tranh lâu dài và từng bước buộc Trung Quốc xuống thang trong chiến lược kiểm soát khu vực thượng nguồn các dòng sông lớn của người Ấn – áp lực địa chiến lược lớn nhất trong nhiệm kỳ của Thủ tướng N. Modi.

 

---------

 


  ThS. Lục Minh Tuấn hiện đang là NCV cộng tác của Trung tâm Nghiên cứu Quốc tế (SCIS), chuyên nghiên cứu về chính sách đối ngoại Ấn Độ và các vấn đề quan hệ quốc tế xung quanh Biển Đông.

ThS. Tuấn từng có bài viết đăng trên các Tạp chí chuyên ngành của Viện Hàn Lâm Khoa học Xã hội Việt Nam và trang thông tin Nghiên cứu Biển Đông trực thuộc Bộ Ngoại giao Việt Nam.



 

Góp ý
Họ và tên: *  
Email: *  
Tiêu đề: *  
Mã xác nhận:
 
 
RadEditor - HTML WYSIWYG Editor. MS Word-like content editing experience thanks to a rich set of formatting tools, dropdowns, dialogs, system modules and built-in spell-check.
RadEditor's components - toolbar, content area, modes and modules
   
Toolbar's wrapper  
Content area wrapper
RadEditor's bottom area: Design, Html and Preview modes, Statistics module and resize handle.
It contains RadEditor's Modes/views (HTML, Design and Preview), Statistics and Resizer
Editor Mode buttonsStatistics moduleEditor resizer
 
 
RadEditor's Modules - special tools used to provide extra information such as Tag Inspector, Real Time HTML Viewer, Tag Properties and other.